گزارش 1 با ياد از دوستى با حافظ ، فرزند مؤلف نيز تنسوقى براى باستانى پاريزى خاندان فرمانفرما و حكومت كرمان 2 اين مسافرت‌نامهء مفصل ، يادگار سفرى است كه عبد الحسين ميرزا فرمانفرما دومين پسر فيروز ميرزا نصرة الدوله ( كه هم به فرمانفرما شهرت داشت ) در سال 1311 قمرى « براى سركشى و نظم و ترتيب حدود گرمسيرات بم و نرماشير و بلوچستان » ( ص 17 ) به بلوچستان كرد . او در آن اوقات والى ( حكمران ) كرمان بود و امور بلوچستان هم طبق سنت و روال حكومتى با همان حكمران مىبود . فيروز ميرزا ( 1233 - 1303 ) شانزدهمين پسر عباس ميرزا نايب السلطنه و از رجال درجه اول عصر ناصرى بود . مقامهاى بزرگ و مهم كشورى و لشكرى داشت و ناصر الدين شاه نسبت به او توجهى مخصوص مبذول مىكرد . از روزگارى كه به مقام واليگرى كرمان و بلوچستان رسيد « 1 » در حقيقت فرمانروايى بر آن خطه را همانند « اقطاع » و « تيول » براى فرزندان توانا و مستبد خود پايه‌گذارى كرد « 2 » . اولين فرزند پسر فيروز ميرزا موسوم به سلطان عبد الحميد ( متوفى در 1309 ) كه بعد از درگذشت پدر ملقب به نصرة الدوله شد بلافاصله پس از عزل پدر به حكومت كرمان رسيد و از سال 1298 تا 1309 در آنجا مستقر و طبعا صاحب‌اختيار بلوچستان هم بود « 3 » . پس از ناصر الدوله - كه در كرمان درگذشت - برادرش عبد الحسين ميرزا ( 1274 - 1359 ق ) كه سالها در آذربايجان مناصب دربارى و نظامى داشت و لقبهاى نصرة الدوله و سالار لشكر را يافته بود به حكومت اين گوشه از كشور منصوب شد و بالمآل حكمروايى خاندان فرمانفرما در آنجا ادامه يافت . او توانست منصب واليگرى كرمان و بلوچستان را سه نوبت در اختيار خود بگيرد . بار اول از 1309 تا 1311 ، بار ديگر از 1312 تا 1314 ، بار سوم چند ماهى در 1324 و چون براى تصدى امور ديگر به طهران احضار شد بلافاصله فرزندش فيروز ميرزا نصرة الدوله ( سوم ) به جانشينى او انتخاب و اعزام گرديد . اين فيروز ميرزا كه در سياست از تردستان عهد خود بود و هواى برترىجويى در فطرتش جوش مىزد تا سال 1326 قمرى حكومت كرمان را در خاندان نياى خود برقرار نگاه داشت « 4 » . به حساب سرانگشتى اين چهار نفر مدت بيست و دو سال صاحب‌اختيار آن خطّه بوده‌اند .

--> ( 1 ) - دو نوبت اين مقام را يافت : بار اول از 1251 تا 1253 و چهل و چند سال پس از آن از 1296 تا 1298 قمرى . ( 2 ) - براى سرگذشت او ديده شود شرح حال رجال ايران تأليف مهدى بامداد ، جلد سوم ص 110 - 114 ( تهران ، 1347 ) ، همچنين مقدمهء منصوره خانم اتحاديه بر سفرنامهء كرمان و بلوچستان فيروز ميرزا نصرة الدوله ( تهران ، 1342 ) . ( 3 ) - براى سرگذشت او ديده شود شرح حال رجال ايران ، جلد دوم صفحهء 247 - 253 . ( 4 ) - شرح حال نصرة الدوله اخير در بسيارى از مراجع هست . مجموعه‌اى هم از اسناد مربوط به او به همت منصوره اتحاديه انتشار يافته و دكتر باقر عاقلى كتابى منفرد در احوال او نشر كرده است .